Betaalbaarheid basisinkomen – waar een wil is zijn ook wegen.

Al jaren komt met regelmaat van enthousiastelingen en ideologen de roep naar een basisinkomen op en het stoot op felle weerstand.
Aan beide kanten zijn partijen te vinden die vooral ideologisch gevestigd, en nog door feiten nog door argumenten benaderbaar zijn. Dat is op zich geen nieuws. Ook dat het aan beide kanten geregeld aan economische kennis ontbreekt is haast niet te voorkomen. Wat wel verbaast is dat er juist aan de kant van de tegenstanders ontzettend flauw, ongegrond en ondeskundig geargumenteerd werd (zo dan überhaupt sprake van enige argumentie is) dat je het liefst ‚Zwijg, idioot!‘ wilt roepen voordat diegene zich ontzettend belachelijk maakt. Voor de roep is het helaas nog wat vroeg omdat er voorafgaande nog een hoop werk te verrichten valt en de publieke opinie, nu nog geleidt door een erg scheve beeld van de economische werkelijkheid en de macro-economische samenhang, makkelijk naar de kant van de tegenstanders deinst.

Als een hoogleraar economie zo als dhr Gradus roept ‚Het is te duur, het is onbetaalbaar‘ vraag ik mij af in hoever hij nu als econoom spreekt. Heeft hij het over kosten en baten? Geeft hij gedifferenceert voor- en tegenargumenten? Is het mogelijk om de aangegeven argumenten volledig na te botsen? Nee, dat doet hij eigenlijk niet. Wat overblijft is een dogmatische tekst die vooral op opinie gericht is – en als deze ook zodanig gekenmerkt. Jammer eigenlijk dat de terminus van hoogleraar hieraan is gekoppelt en daardoor voor veel lezers een vleugje ‚wetenschap‘ lijkt aan te hangen. Dat ik het verder met dhr Gradus op andere vlakken volstrekt oneens ben zo als het TTIP verdrag en de participatiesamenleving is dan weer andere koek.

Ik stel: Een basisinkomen is niet te duur, het is betaalbaar, en ik wil het graag verificeerbaar uitleggen – hopelijk zonder al te veel ideologische prietpraat ertussen. .

Als er nu verwacht werdt dat ik met wat getallen en berekeningen de stelling van de betaalbaarheid van het basisinkomen hard zou willen maken dan moet ik teleurstellen, dat ga ik niet doen. Een stuitende berekening met te verwachten kosten en baten is een onmogelijke opdracht omdat bijna niemand toegang heeft tot de daarvoor nodige data, waardoor ten eerste de benodigde waardes alleen grof geschat kunnen worden en het daarop volgende resultaat bijna gegarandeerte garbage is. Als de baten er zijn, als het nut ervan duidelijk gemaakt kan worden dan zijn de kosten zelfs van ondergechikt belang. Iedere berekening voorafgaande is daarom tijdverspilling.
Een basisinkomen zou ik niet op individuele basis, maar per huishouden gerealiseerd willen zien, qua hoogte ongeveer op het niveau waar nu de bijstand te vinden is en waar rekening gehouden is met bijzondere situaties, bv handicaps en leeftijd.
Werk moet altijd lonen en aangeboden of afgenomen diensten moeten makkelijk afrekenbaar zijn, het makkelijkst kan dat als een eigen soort overschrijving via de normale rekening waarbij gelijk belasting afgerekend- en zelfs aangerekend kan worden en doorgegeven aan de belastingdienst. De aangifte zou 1 tot 4 keer per jaar gedaan kunnen worden en wie veel diensten doorgeeft mag op een tegemoetkoming rekenen, net als het nu het geval is met de arbeidskorting.

Het openbreken van vastgeroest ideologiedenken is op zich al moeilijk, niet alleen omtrent het basisinkomen, maar het is een pure noodzaak om de uitdagingen voor de toekomst in een beter vaarwater te kunnen zetten.
Hoognodig lijkt mij een in ieder geval dat het subsidie-, ontheffings- en toeslagenstelsel op de schop gaat of tenminste aangepast moet, en dat dergelijke betalingen alleen via de belastingdienst worden gedaan en thuis horen op de aangiftes van de burgers en bedrijven.

Nu wil ik eerst dat er wat meer kennis is over de economische samenhang want velen hebben een erg vertekend beeld van hoe het hedendaags zit met geld en economische theorieën. Het beeld dat je niet meer kunt uitgeven dan wat je aan inkomsten hebt en dat je anders in de schulden geraakt is niet overdraagbaar op een economie van tegenwoordig. Iets dichter bij is het bedrijvigheidsgedachte, waar je voor het starten van een bedrijf een krediet neemt als investering zodat je omzet en winst en/of groei kunt gaan genereren. Als je nu begint om deze gedachte over een economie heen te breiden kom je al dicht bij het Neo-classicale model, een niet zo nieuw economisch model dat al jaren voorheersend is in de (westerse?) economieën en in verschillende manieren en stromingen ook op universiteiten verspreiding vindt; bijna zonder alternatief, maar gelukkig niet helemaal zonder critici.
Kenmerkend bij de critici is voornamelijk de kritiek op falende stabiliteit zonder de ingrepen door bv de niet helemaal ‚onzichtbare hand‘ zo als het centrale banken recentelijk aan het doen zijn, het creëren van bubbels, het continu moeten aanpassen van de modellen aan veranderingen in de marktomstandigheden zo niet het misinterpreteren van data met nogal onverwachte gevolgen. Een voorbeeld van kritiek komt van Dr Steve Keen. Een andere hoek van kritiek komt voort uit de Oostenrijkse school, waaronder ook de theorieën van Hayek te vinden zijn. De critici zijn het over het algemeen eens dat de crisissen van de afgelopen decennia niet echt onverwacht en bijna onvermijdelijk het gevolg van het Neo-classicale modell zijn. Het te verwachtten gevolg is dan bijvoorbeeld het overgaan in een soort totalitaristisch (bv aan hand de definitie van Kielmansegg) systeem of maatschappij en/of de totale ineenstorting van het systeem.
Het opzetten en nastreven van de Maastricht-criteria is ook omdat men van de instabiliteit van het systeem wist, en er zijn planners binnen de EU bijna continu bezig om de markten in een status van equlibrium volgens vooraf bepaalde doelstellingen te brengen. Hiervoor zijn zij de controle, de unie, nodig, zowel wat betreft de politiek, de banken als ook de begroting.
Sinds de uitbraak van de Eurocrisis (als opvolger van de schuldencrisis 2007 – een crisis van de financiele markten en de banken) in 2008 /2009 is de geldhoeveelheid M3 in Europa nauwelijks gegroeid. Daarentegen zijn de overheidsschulden wel toegenomen, er is bijna geen land dat nog binnen de 60%/BBP overheidsschuld-criteria van Maastricht is en de inkomstenongelijkheid over het totaal van de bevolking was nog nooit zo scheef sinds het einde van de 2de wereldoorlog.
Daartegenover staan de banken, de financiele markten (beiden immers verantwoordelijk voor de crisis 2007-2009) en enkele BBPs in Europa die nu al op het niveau van voor de crisis, of zelfs daarover heen zijn gekomen, de stemming daar is uitermate goed en zelfs gedeeltelijk euforisch, de ECB heeft het opkoopprogramma geïntensiveerd waardoor de overheiden tegen aantrekkelijke rentes makkelijk leningen kunnen verkrijgen (althans, als de ECB niet ziende blind op gaat kopen).
Het is zo’n beetje een Keynesianism for the few, austerity for the masses in Europa sinds de crisis en er zijn steeds meer roepers die de inkomstenongelijkheid een kwalijke zaak vinden. Persoonlijk zou ik de hard toegenomen inkomstenonredelijkheid als het opmerkelijkste en belangrijkste probleem zien, niet zo zeer de ongelijkheid in inkomsten. Alles is gedaan om export te bevorderen en de import te reduceren – maximalisering van het overschot, ter reductie van schulden of voor de opbouw van een noodzakelijk geworden buffer. Als de cijfers kloppen is dat niet veroorzaakt door Jan met de pet of door te hoge uitgaven van de Nederlandse overheid voorafgaande de Eurocrisis, maar een rechtstreeks gevolg van de uitwerkingen van de bankencrisis en de situatie met oh, oh, de banken.
Een van de doelstellingen in Europa is ’nivellieren‘ , en het reformeren van de arbeidsmarkten – in het Nederlands: lage loonkosten, afbreken van inkomstensubsidies, meer nederigheid en hoge flexibiliteit bij de werknemer, die, mocht het nodig zijn geen moeite heeft om naar een ander land te vertrekken voor werk. Dat men deze groep nog probeert door middel van opportunisme en competitiviteit binnen een omgeving met gereduceerde kansen te motiveren komt op mij tegenstrijdig over. Het missen van verwachtte doeleinden zou mij dan niet verbazen en dat zwart werken dan als kans wordt gezien om de persoonlijke situatie wat te verbeteren zou niet vreemd zijn – je bent anders een dief van je eigen portemonnaie.
Niet rijk maar wel gelukkig zijn, tevreden zijn in een situatie van postmaterialisme, dat mag blijkbaar niet, het lijkt iets te zijn dat de planners of niet kunnen of niet willen begrijpen. Dat niet iedereen materialisme voorop stelt, dat hedonisme soms geen keuze is en werken voor steeds meer mensen uitmunt in een vraag van existentialisme is de realiteit. Op die weg van slavernij doorgaan betekend uiteindelijk totalitarisme. Laat dat alstublieft niet het doel zijn van de planners.
Uiteindelijk vraag je je af: Zijn de lasten heden eerlijk gedeelt, is de situatie duurzaam, zijn de kosten beheersbaar ook als het export en/of de aardgasbaten ineens wegvallen of als er opnieuw een crisis uitbreekt? Is de demografische factor toereikend bekeken of wat gebeurt als diegene die nu aan het minimum zit (en blijft) ooit oud of ziek is? Perfect is dat zeker niet.

Maar, een alternatief waardoor de minimumloon overbodig is, waardoor het loonniveau algeheel omlaag zou moeten gaan zonder dat het werken op zich minder aantrekkelijk is omdat de verhoudingen redelijk zijn, waar wit werk ook voor de eenvoudige particulier aangeboden en uitgevoerd zou worden zonder de heibel eromheen – dat moet voorafgaande al duidelijk en verifizeerbaar, duurzaam en zonder al te hoge kostenpost doorgerekend aangeboden zonder dat er toegang is naar de landelijke en belangrijke parameters?
Als de baten of de doelstellingen er zijn zijn tijd, mogelijke kosten, moeiten en uitgaven van ondergeschikt belang. Dat was tot nog toe altijd zo.

Advertisements

Kommentar verfassen

Trage deine Daten unten ein oder klicke ein Icon um dich einzuloggen:

WordPress.com-Logo

Du kommentierst mit Deinem WordPress.com-Konto. Abmelden / Ändern )

Twitter-Bild

Du kommentierst mit Deinem Twitter-Konto. Abmelden / Ändern )

Facebook-Foto

Du kommentierst mit Deinem Facebook-Konto. Abmelden / Ändern )

Google+ Foto

Du kommentierst mit Deinem Google+-Konto. Abmelden / Ändern )

Verbinde mit %s