Het schuldenstelsel – Recent en in de toekomst

Of: waarom de studentenlening onderdeel is van een gevaarlijke ontwikkeling. Dit is een waarschuwing, de situatie wordt steeds erger en wie denkt dat het hem niet zal raken heeft het met een waarschijnlijkheid van 90% mis. Stilhouden, blijven doormodderen, de veranderingen maar accepteren zal alleen tijdelijk helpen.

Velen hebben er al een mening over de overheidsschulden en dat deze een –zo niet het– reden is geweest voor het ontstaan van de kredietcrisis. Ik heb al eerder geprobeerd wat licht in het donker te brengen door aan te geven dat voornamelijk het vastzittende geld en niet de schulden op zich het probleem heeft veroorzaakt en dat het aangaan van de problematiek door de overheden (lees: op aanraden van de banken) veelvoudige problemen heeft veroorzaakt voor de maatschappelijke ontwikkeling.

Sinds de kredietcrisis zijn de overheidsschulden verder gestegen en zij lopen nog steeds met meer dan €400 per seconde op. Een aantal keren is de stijging zelfs boven de afgesproken 3% per jaar geweest en is er van de Maastricht-criteria nauwelijks nog iets te horen. En ondanks alles zal het wel lukken om het overheidstekort terug te dringen en terug te keren naar de Maastricht-limieten van maximaal 60%/BBP overheidstekort en maximaal 3% stijging per jaar.

Het BBP zal blijven groeien en het overheidstekort zal afnemen – en dit alles terwijl het formule schulden=geld doorgaans geldig blijft, dus een groeiende BBP nog steeds groeiende schulden betekent – alleen dat het opnemen van schulden steeds meer wordt uitbesteed – bij voorbeeld aan studenten en de consument.

Juist diegene die eigenlijk niet eens €5000.- krediet krijgt van zijn huisbank zal straks met een nieuwe auto ter waarde van €20000.- voor de deur worden gezien en de studentes hebben bijna geen keuze dan een lening te aanvaarden als zij aan een studie willen beginnen. Gegeven worden deze leningen door privé-investeerders tegen een rente van 3-5.5% nu, het ligt in ieder geval boven het inflatiepercentage en de overheid blijft garant staan voor de leningen. Wat hier nog komt spelen is dat een heleboel jongeren die er eigenlijk qua intellect niet geschikt voor een studie zijn genodigt zullen zijn om wel een studie plus lening aan te gaan – deze ontwikkeling is al gaande, met onder meer het stevige argument dat de scholieren een studie nodig zijn mits zij in de toekomst goede kansen op de arbeidsmarkt willen hebben.

Nijd is dan zeker misplaatst – meelij is gepast. Een goed deel van deze leningen zal nooit worden terugbetaald, maar het verblijvende perceel van goedgelovige kredietnemers zal de rentes en de aflossingen van de krediet blijven betalen. Dus, de door de consument en de studentes genomen schulden komen als geld in die economie terecht en zorgen voor groei terwijl de overheid zelf minder geld moet opnemen – behalve voor de garantieen die zij gaat dragen en voor het waterhoofd overheid die gewoon blijft en gevoed wil blijven. Komen wij nu naar de adder onder het grass, iets wat zelfs voor diegene die geen krediet of studieschuld heeft opgenomen belangrijk is: de rentes, of effectief de belastingen. Zodra er een alternatief is voor staatsleningen gaat het interesse in deze vorm van zekerheden omlaag. Hierdoor zullen de aangeboden rentes omhoog gaan zodat staatsleningen interessant blijven voor investeerders. Hogere rentes op deze leningen leiden naar hogere lasten voor rentebetalingen en als middelbaar gevolg gaan de rentes op alle andere vormen van leningen ook omhoog. De kans dat bijvoorbeeld de rentevoet van hypotheken binnen de volgende 2 decennia op 5% of zelfs 10% gaat komen is reëel, hetzelfde geldt natuurlijk ook voor de rentes op studieleningen. Als effect gaan de belastingen niet omlaag ondanks lagere overheidsschulden, maar juist in het totaal omhoog, waarbij de transformatie weg van inkomensafhankelijke belasting heen naar per capita- en verbruiksafhankelijke kosten zal doorzetten.

Het is dan verder niet moeilijk om hogere inflatie te voorspellen: Hogere lasten moeten gedragen door hogere inkomsten en het middel om de gerekende inflatie matig te houden is om de gemiddelde loonkosten laag te houden. Er zullen steeds meer mensen in werksituaties met lage lonen terechtkomen, deels zelfs met overheidssubsidie aangevulde lonen omdat het loon zelf niet voldoende is om daarvan te leven. Dystopisch? Eigenlijk is dat al lang gaande om door huursubsidie en toeslagen een lage gemiddele loon te houden. Het zal alleen versterken.

Het beschreven systeem is in Duitsland al ver gevordert door Hartz4 met de Agenda2010 en men is al begonnen om een nieuwe reeks veranderingen, onder de noemer Agenda2020, op weg in de maatschappij te brengen. De leiders in politiek en economie blijven dan wel op de positieve effecten hammeren – voor Duitsland dan, maar die schets is erg zwart-wit en laat de negatieve invloeden buiten beschouwing. Om er maar 2 te noemen: ruim 15 miljoenen Duitsers leven van een minimum-inkomen, ongeveer 3 milhoen daarvan ondanks dat zij wel werk hebben en er zijn nog 2 miljoen mensen die zelfs meer dan een job hebben vanwege de lage inkomsten. Veel van deze armen zijn op leeftijd of met pensioen, de doorsnee-pensioen is in Duitsland dichtbij de armoedegrens en steeds meer ouderen zijn op extrasteun aangewezen en/of gaan met regelmaat langs de voedselbank. Het is dan verder niet moeilijk om aan te nemen dat de hoeveelheid ouderen met aanvullende (overheids)steun zal blijven toenemen.

Dit is een ontwikkeling die ook in Nederland zal kommen, het is onvermijdelijk als de richting niet verandert. Want het tweede negatieve aan de ontwikkeling in Duitsland is dat andere landen in Europa het voorbeeld moeten volgen willen zij niet meteen op een zijspoor belanden of – erger nog – in een situatie terechtkomen zo als Griekenland nu. Op den duur blijft Duitsland gewoon koploper en mogen alle andere landen – ook Frankrijk – afscheid nemen van de hedendaagse situatie. Of dat beleid dan door nationale regeringen of door een Europese eenheidsregering in Brussel wordt geïmplementeerd is maar secundair van belang. Belangrijker is de vraag hoe het voor de mensen zelf zal worden in de toekomst, want het merendeel zal te maken krijgen met lage inkomsten en blijvende, zo niet oplopende individuele schulden. Dit is de nieuwe basis van de middenlaag en wie nog daaronder terecht komt krijgt een individueel abstrakt van de Griekse situatie. 10-25% komt in een bovengemiddelt situatie terecht met goede inkomsten en ruim een tiende van de bevolking krijgt welvaart en luxe.

Advertisements

Kommentar verfassen

Trage deine Daten unten ein oder klicke ein Icon um dich einzuloggen:

WordPress.com-Logo

Du kommentierst mit Deinem WordPress.com-Konto. Abmelden / Ändern )

Twitter-Bild

Du kommentierst mit Deinem Twitter-Konto. Abmelden / Ändern )

Facebook-Foto

Du kommentierst mit Deinem Facebook-Konto. Abmelden / Ändern )

Google+ Foto

Du kommentierst mit Deinem Google+-Konto. Abmelden / Ändern )

Verbinde mit %s